Brooke Dockyard: Dari Limbungan Kapal ke Muzium Warisan Industri

Ms JJJuly 2, 20262 Mins read8

Brooke Dockyard Industrial Heritage Museum merupakan salah satu tapak warisan perindustrian yang paling penting di Sarawak. Ia dibina pada tahun 1908 dan siap serta dirasmikan pada 31 Mei 1912 oleh Ranee Muda Sylvia Brooke, isteri kepada Rajah Charles Vyner Brooke. Dockyard ini merupakan limbang kapal (dry dock) pertama di Borneo dan juga yang tertua di Malaysia, dibina untuk membaiki dan menyelenggara kapal-kapal kerajaan Brooke.

Brooke Dockyard merupakan antara mercu tanda sejarah yang paling penting di Sarawak kerana menjadi limbungan kapal (dry dock) pertama di Borneo dan juga yang tertua di Malaysia. Kewujudannya bukan sekadar untuk membaiki kapal, malah menjadi titik permulaan kepada perkembangan industri moden di Kuching.

Asal usul Brooke Dockyard

Idea pembinaan Brooke Dockyard bermula sekitar tahun 1870 semasa pemerintahan Charles Brooke. Ketika itu, pengangkutan air merupakan nadi utama pentadbiran Sarawak kerana kebanyakan kawasan hanya boleh dihubungi melalui sungai. Kapal-kapal kerajaan yang digunakan untuk membawa pegawai, bekalan dan urusan pentadbiran sering mengalami kerosakan dan sebelum itu terpaksa dihantar ke luar Sarawak untuk dibaiki.

Bagi mengurangkan kos dan mempercepatkan penyelenggaraan kapal, kerajaan Brooke mengambil keputusan membina sebuah limbungan kapal sendiri di tebing Sungai Sarawak. Kerja pembinaan bermula pada 1908 dan mengambil masa hampir empat tahun sebelum siap sepenuhnya. Brooke Dockyard akhirnya dirasmikan pada 31 Mei 1912 oleh Ranee Muda Sylvia Brooke, isteri kepada Charles Vyner Brooke.

Brooke Dockyard di Kuching, Sarawak pada tahun 2026 telah melalui transformasi besar daripada sebuah limbungan kapal bersejarah kepada sebuah Brooke Dockyard Industrial Heritage Museum. Tapak yang suatu ketika dahulu menjadi pusat pembaikan kapal sejak era pemerintahan Rajah Brooke ini kini telah dipulihara dan dibuka semula kepada orang ramai sebagai muzium warisan industri. Perasmian rasmi telah dilakukan pada 20 April 2026, sebelum dibuka kepada pengunjung pada 21 April 2026, menjadikannya salah satu tarikan baharu di Kuching Waterfront yang menggabungkan sejarah dan pelancongan moden.

Kini, pengunjung dapat melihat sendiri tinggalan asal limbungan seperti struktur dry dock, mesin-mesin lama serta pameran kejuruteraan marin yang pernah menjadi nadi kepada pembangunan awal Sarawak. Antara tarikan utama ialah replika kapal diraja HHY Zahora, yang menggambarkan penggunaan asal Brooke Dockyard sebagai pusat penyelenggaraan kapal kerajaan. Melalui galeri interaktif dan pameran sejarah, muzium ini bukan sahaja mempamerkan teknologi lama, tetapi juga menceritakan perjalanan industri maritim Sarawak yang berkembang daripada keperluan pentadbiran sungai kepada industri moden.

Brooke Dockyard bukan sekadar sebuah bangunan lama yang dipulihkan, tetapi merupakan simbol penting dalam sejarah pembangunan Sarawak. Dari sebuah limbungan kapal pada awal abad ke-20, ia kini berdiri sebagai muzium warisan yang menghubungkan masa lalu dan masa kini. Pemuliharaan ini membuktikan bahawa sejarah tidak dilupakan, sebaliknya dihargai dan dihidupkan semula untuk generasi akan datang sebagai bukti kemajuan dan identiti negeri Sarawak yang berteraskan sungai dan maritim.